„Wiemy też, że ustrój będący w stanie dalekim od równowagi może też do niej wrócić poprzez stany bliskie równowagi, czyli ulec całkowitemu wyleczeniu po zlikwidowaniu toczącego się w nim procesu nowotworowego.
Oprócz zaburzenia równowagi, podana definicja podkreśla udział w chorobie całego organizmu. Z punktu widzenia termodynamicznego jest to uzasadnione, ponieważ w organizmie jako układzie otwartym wszystkie procesy są wzajemnie uwarunkowane. Pozostaje więc fenomenologiczny podział chorób, uwzględniający zmiany obiektywnie dostrzegalne (objawy) lub tylko subiektywnie odczuwalne przez chorego (dolegliwości). W takim i tylko w takim fenomenologicznym ujęciu możemy mówić o chorobie 1. miejscowej, gdy zmiany dotyczą jakiejś części organizmu lub 2. ogólnej, jeśli objawy ilub dolegliwości są ogólnoustrojowe.
B. Zmiany czynnościowe i organiczne
Medycyna często posługuje się dwoma określeniami zmian organiczne i czynnościowe. W wypadku pierwszych można wykryć przyczynę ilub jedynie mechanizm istniejących zmian, w drugich jest to niemożliwe. Na tej podstawie mówi Się o chorobach organicznych lub czynnościowych. Jest zrozumiałą sprawą, że w każdej chorobie zmiany, poczynając od poziomu atomu, dotyczą wszystkich poziomów organizacji. Natomiast zmiany czynnościowe, jako pierwotne z dynamicznej istoty struktur biologicznych, wyprzedzają powstanie zmian organicznych. Wyjaśnić to można na przykładzie obserwacji powstawania zawału serca w eksperymencie ze zwierzęciem (ryc. 23).“(6)